روز جزو اسراف است . » « 53 » بنابراين در روزى دو بار غذا خوردن اسراف و هر دو روز يك وعده غذا خوردن سخت‌گيرى در خرج و يك بار غذا خوردن در شبانه روز حد وسط ميان آن دو مىباشد و در قرآن « 54 » ستوده شده است و كسى كه در هر روز يك بار غذا مىخورد مستحبّ است كه در سحر پيش از طلوع صبح بخورد ، يعنى پس از نماز شب و پيش از صبح براى اين شخص گرسنگى روز براى روزه و گرسنگى شب براى برخاستن و خالى شدن قلب به سبب تهى بودن معده و ظرافت فكر و گرد آمدن همّت و آرامش نفس تا زمان مشخّص ( غذا خوردن ) حاصل است . در حديث عايشه است : « پيامبر ( ص ) ( گرسنگى خود را ) به سحر متصّل مىساخت » . « 55 » مىگويم : اين كار صحيح است مشروط بر آن كه آن گرسنگى را روزهء پيوسته قرار ندهد بلكه پس از مغرب افطار كند ، زيرا روزه پيوسته از ويژگيهاى پيامبر ( ص ) بود و بر امّتش حرام است ؛ چنان كه از اهل بيت ( ع ) روايت شده است . « 56 » ابو حامد مىگويد : اگر دل روزه‌دار پس از مغرب به غذا توجّه كند و اين توجّه مانع حضور قلب در هنگام نماز شب شود ، شايسته‌تر آن است كه غذايش را نصف كند به عنوان مثال اگر دو گردهء نان است يك گرده را موقع افطار بخورد و يك گرده را در موقع سحر تا نفسش آرام شود و در وقت نافلهء شب بدنش سبك

--> ( 53 ) حديث را بيهقى در الشعب روايت كرده چنان كه در الدّر المنثور ، ج 3 ، ص 80 روايت كرده است . ( 54 ) در اين آيه : « و الذين اذا انفقو لم يسرفوا و لم تقيروا و كان بين ذلك قواما » . ( 55 ) عراقى گويد : من جايى نيافتم كه پيامبر چنان عمل كرده باشد فقط فرموده است « فايكم ارادان يواصل فليواصل حتى السّحر ، هر كدامتان بخواهيد روزه‌تان را پيوسته ادامه دهيد پس تا سحر ادامه دهد » . حديث را بخارى ( در صحيح ) ج 3 ، ص 47 ، از حديث ابو سعيد روايت كرده امّا پيامبر ( ص ) روزه‌اش را متّصل مىكرد و از ويژگيهاى آن حضرت بود . مسلم نيز اين حديث را ( در صحيح ) ، ج 3 ، ص 133 روايت كرده است . ( 56 ) به من لا يحضره الفقيه ، ص 197 ، باب نوادر از كتاب صوم و كتاب وسايل ، ج 2 ، باب صوم وصال و صحيح بخارى ج 3 ، ص 46 ، رجوع كنيد .